Hoewel het leven kort bevonden wordt, vind ik dat men tijd moet uittrekken voor het lezen van vervelende boeken. Lastige boeken, rare boeken, irritante boeken; ze kunnen goed voor je zijn. Ze schuren de geest, leiden je af en frustreren, zodat je na afloop gelouterd weer het juiste leespad kunt bewandelen. Lees dat vervelende boek natuurlijk wel eerst uit! Uitlezen is tenslotte net zo belangrijk als beginnen. Beginnen kan iedereen, maar niet iedereen houdt het vol tot het einde en daar zit hem precies de sadistische aantrekkingskracht van zulke boeken. Degenen die het tot het einde volhouden zijn daar zo vergenoegd mee dat ze  het zoveel mogelijk mensen willen laten weten. Wantrouw dus de mensen die het altijd hebben over Joyce, Proust, Woolf of Bolaño. Zij vonden het ook niet zo leuk, maar je moet er na afloop nou eenmaal enthousiast over zijn, daartoe verplicht je jezelf.

Dit is natuurlijk een lange omweg om te zeggen dat ook ik zo’n vervelend boek heb gelezen. Wat een toepasselijke titel, Reis naar het einde van de nacht! Eugene O’Neill zette er tenminste nog het woord ‘long’ voor (zie Long day’s journey into night), maar Céline heeft dat niet nodig. Dat die reis lang is kom je zelf wel achter. Wat een eindeloze, zeurderige, ergerlijke reis! En daar is men dan zo enthousiast over. Ik zeg men, want weinig boeken zijn me zo vaak aanbevolen als de Reis. Al die mensen hebben toch echt hetzelfde boek gelezen, althans als ze de Nederlandse vertaling van E.Y. Kummer lazen. Misschien las u Céline wel in het Frans? In welke taal dan ook, het gezever van die Bardamu blijft gezever.

Een grumpy, old man die terugkijkt op zijn avonturen in de Eerste Wereldoorlog, zijn tijd in de Franse koloniën, een kort verblijf in de VS en zijn werk als dokter in Frankrijk. Goed, oorlog hou ik wel van, kolonialisme levert vaak sterke verhalen op, een berooide Fransman in de VS van de jaren ’20 móet garant staan voor succes. Gelukkig ging dit ook op. Dan moet je echter nog een half boek en het wordt er helaas niet beter op. Minder verhaal, meer geraaskal van Bardamu en zijn tegenspelers.

De Reis wordt meer en meer een strijd, met jezelf welteverstaan. Het boek daagt je continu uit het weg te leggen. Toe maar, gooi mij in een hoek, pak alsjeblieft dat heerlijk frisse boek dat al dagen naar je lonkt, mij ben je niet waard, lafaard! Telkens leg je het weg, boos en opgelucht tegelijk, maar dan denk je ‘verrek, ik laat me toch niet kisten door die vervelende Céline?’ Hou vol, zet door, ploeterend tegen de stroom in.

Er komt een moment dat u het boek dan toch kunt dichtslaan. U heeft de strijd gewonnen, de Reis is volbracht, Céline is dood (gelukkig maar). Zet het boek in de kast en kijk er de eerstvolgende tien jaar niet meer naar om. Misschien dat het u ooit weer in zijn greep zal krijgen. Tot die tijd kunt u er anderen mee lastigvallen. Daarom zeg ik u (u voelde hem waarschijnlijk al aankomen): leest Céline!

23 Mei 2014

Van Oorschot, 2011
Oorspronkelijke titel Voyage au bout de la nuit, 1952
Vertaald uit het Frans door E.Y. Kummer
560 pagina's




Comments
 

reading now


Categories