Nicole Montagne is een ideale gids. Door een stad, een landschap, of langs mensen. Ze observeert, flanerend door de straten, zonder ergens speciaal op te letten. Het gaat haar erom open te staan voor een nieuwe indruk, een plek waar een verhaal aan vastzit, zonder daar al te zeer naar op zoek te zijn. ‘Opzettelijk negeren van wat je geacht wordt te zien’ (p.11).

Om haar eigen associaties op gang te brengen leest en bekijkt Montagne graag het werk van anderen: schrijvers, fotografen, grafici. En daar schrijft ze dan weer over. In Een makelaar in Pruisen vinden we een verzameling van haar stukken, vaak niet meer dan twee of drie bladzijden lang. Afgezien van de intrigerende titel had ik eigenlijk geen aanknopingspunten bij dit boek. Totdat ik Nicole Montagne in gesprek zag met Wim Brands in het tv-programma Boeken (bekijk hier de uitzending). Ze had het over het werk van de hedendaagse fotograaf Julian Germain, die de hele wereld was afgereisd om foto’s van schoolklassen te maken. Lokalen met leerlingen erin, Classroom portraits, maar dan steeds net anders dan je zou verwachten.
Montagne noemde ook de kunstenaar Roman Opalka (1931-2011), wiens levenswerk bestond uit het schilderen van eindeloze reeksen opeenvolgende getallen. Om het verglijden van de tijd te markeren begon Opalka steeds een gradatie wittere cijfers te schilderen op een wit doek, net zo lang totdat hij aan het einde van zijn leven vrijwel wit op wit schilderde. ‘Welverdiend wit’ noemde hij dat.

Fascinerende kunstenaars met fascinerende projecten, Een makelaar in Pruisen staat er vol mee. Vaak begint Montagne bij één kunstenaar om uiteindelijk al associërend bij de kunstenaar uit te komen over wie het stuk oorspronkelijk zou gaan. Soms schrijft Montagne ook over haar eigen leven, veelal in connectie met Tsjechië. Als jonge student grafisch ontwerpen woonde Montagne een tijdlang in het nog communistische Tsjechië. Later keerde ze nog vaak naar dit land terug. Het mistige, mysterieuze Praag is een plek die Montagne haar leven lang blijft fascineren, net als de Tsjechische grafici die ze daar ontmoet. Tsjechische schrijvers als Bohumil Hrabal en Karel Čapek bevolken en kleuren Montagnes gedachtenwereld.
Om elke dag voor even terug te keren naar deze wereld ben ik Een makelaar in Pruisen ’s avonds gaan lezen, in bed. Eén zo’n kort stuk voor het slapen is ideaal, meer hoeft niet. Of het nou verhalen, essays of andere stukjes zijn, dit late lezen wil ik blijven volhouden. Zo kan ik misschien met enige regelmaat enkele van de vele verhalen- en essaybundels lezen die me aanspreken. Op zoek naar meer associaties, opzettelijk negerend wat ik geacht word te zien.


Een schilderij van Roman Opalka uit 1965 (bron: Repeating decimal)



Foto uit Classroom portraits van Julian Germain (bron: Nederlands Fotomuseum Rotterdam)

15 Januari 2015

Uitgeverij Vantilt, 2014
192 pagina's








Comments
 

reading now


Categories