Ik kan me de oorlog in Joegoslavië begin jaren ’90 wel herinneren. De toedracht was me toen niet duidelijk, maar bepaalde veelgebruikte woorden op televisie zijn goed blijven hangen: Sarajevo, Karadzic, Mladic, etnische zuivering, Srebrenica. Van Goražde had ik nog nooit gehoord.
Uit Joe Sacco’s graphic novel Moslimenclave Goražde blijkt dat dit precies het probleem was waar Goražde mee kampte. De internationale media-aandacht ging voornamelijk uit naar de belegerde hoofdstad Sarajevo, terwijl er amper oog was voor ‘veilige’ enclaves als Srebrenica en Goražde. Hoewel Goražde het gruwelijke lot van Srebrenica bespaard is gebleven, heeft het stadje wel een aantal vreselijke oorlogsjaren gekend. Joe Sacco heeft het staartje van deze periode in Goražde meegemaakt en daar vele mensen gesproken die verschrikkingen achter de rug hadden. Hun verslagen, vermengd met zijn eigen ervaringen, heeft Sacco verwerkt in deze indrukwekkende graphic novel. Zo nu en dan bekroop me hetzelfde gevoel dat ik had tijdens het lezen van Maus. Allebei zijn het heftige boeken; heftig, maar ook onmisbaar.

30 December 2012

Uitgeverij XTRA, 2011
Oorspronkelijke titel Safe area Goražde, the war in eastern Bosnia (1992-1995), 2000
Vertaald door Robert Schuit en Peter Mennen


(Oorspronkelijk gelezen 29 februari 2012)
Briljante titel,
Himmler's hersens heten Heydrich. Toen dit boek voor het eerst in vertaling uitkwam dacht ik meteen 'Wat is dit nou?' Een vreemd, paarsgekleurd omslag, maar ook gelijk herkenbaar: de Karelsbrug in Praag. Als mensen me vragen 'Wat vond je zo goed aan dat HhhH?' sta ik altijd een beetje te hakkelen. Stel je zegt, het gaat over de moord op nazikopstuk Heydrich in Praag, afgewisseld met aantekeningen van schrijver Laurent Binet zelf over zijn onderzoek, klinkt dat weinig enthousiasmerend voor velen.
Je moet het gewoon gelezen hebben. Ik begon er zelf ook aan vol verwachtingen én scepsis en was meteen geboeid door Binet's verhaal. Superkorte hoofdstukjes, steeds afwisselend tussen het Heydrich moordaanslag-verhaal en Binet's eigen worstelingen met het schrijven van het boek. Het ene maakt het boek tot een thriller en het andere zou het geheel tot een postmoderne truc kunnen maken, maar dit werkte voor mij juist uitstekend. Praag in oorlogstijd, de rise and fall van het blonde beest Reinhard Heydrich en een ploeterende jonge schrijver; what's not to like?

NB. Op basis van één van Binet's hoofdstukjes werd het vijftig jaar oude boek Mendelssohn op het dak van de Tsjechische schrijver Jiři Weil opeens ook een hit. Mooi is dat. Wellicht hier binnenkort meer over dat boek.

4 December 2012

Meulenhoff, 2011
Oorspronkelijke titel HHhH, 2010
Vertaald door Liesbeth van Nes


When Karl Marlantes published Matterhorn a few years ago the Vietnam war was already over for more than thirty years. Now there's a novel about the Iraq war by a young American, written quickly after that war came to an end. That must be difficult. Like Karl Marlantes, Kevin Powers is himself a veteran, the best people to write such books I suppose. Making a fictional story about your war experiences ultimately works better than writing a memoir, but it must also be harder. That's why I think it's pretty remarkable Kevin Powers wrote such a powerful and mature novel so quickly afterwards.
The yellow birds
switches between the actual scenes of war in Iraq and the aftermath of a veteran back home. John Bartle, the young soldier we follow throughout the book, is clearly traumatized. The way he wanders aimlessly around his hometown, more in touch with nature than with other people, reminds me of Hemingway's early stories, as well as Salinger's. Descriptions are beautiful, but at the same time you sense a huge underlying sadness; a total lack of purpose, because what does anything matter after such horrors?
Some of the things that happen in Iraq are hard to follow, both for the reader and for the common soldier. Not knowing exactly where you are and why you're doing what you're doing (shooting people because you're ordered to) must be as alienating as this. Powers uses a dreamy style, focusing on the light, the smells, the sounds, the dust everywhere. All senses work, only reason falls behind.
"I'd been trained to think war was the great unifier, that it brought people closer together than any other activity on earth. Bullshit. War is the great maker of solipsists: how are you going to save my life today? Dying would be one way. If you die, it becomes more likely that I will not. You're nothing, that's the secret: a uniform in a sea of numbers, a number in a sea of dust." (p. 12)
The yellow birds is not a big book; it's not a plot-driven thriller like Matterhorn. Instead it's more about atmosphere. You should take your time to digest Powers' language. I'm curious about one thing though: what will Kevin Powers write after this?

28 November 2012

Sceptre, 2012


(Originally read 6 February 2011)
This might just be my favourite book. Regrettably, I read this during a time I'd stopped writing down my thoughts about books. It should be interesting to see what I can come up with almost two years afterwards. Because this book holds special memories for me I felt it couldn't be left unmentioned. So here goes, what makes this my favourite book?
First, I have a very clear recollection of how I started it. We were on a short sailing trip to Altea in Spain in the beginning of the year. In Holland it was still cold, but there the Spanish spring was already in the air during the afternoons. No wind that day, so we waited at the harbour. Most sailors then start talking shop, in other words, talk about sailing endlessly. This bores me. Luckily I'd taken my book along. I hadn't even started it yet, so I took a seat behind some boats (in the sun of course) and opened The thousand autumns of Jacob de Zoet.
Sometimes you read a book and you know after only a few pages: this is going to be perfect. Jacob de Zoet immediately felt good. I don't suppose I got very far that particular afternoon, what with bored sailors coming around for a chat and having to politely fend them off; I'm reading here! But like I said, the start was already very promising. You should probably say that this book takes some time to get into. David Mitchell has his own unique style - in this case having to portray Dutchmen speaking their language in an English book, an interesting dilemma I can tell you - and that always requires some extra thought. Fortunately, with every thought, you make this new world your own and start to understand it better. What's ideal about this is that main character Jacob de Zoet, a young Dutchman sent out to a very small island-colony off the coast of Japan, also has to understand a new world. This immediately creates a strong bond between reader and character. With this learning-game you get lured into the first part of the book, which is all about Jacob de Zoet discovering the island Dejima, getting to know his countrymen but especially coming into sparse contact with some of his Japanese neighbours. Their different cultures is what it's all about.
Halfway through the book the perspective suddenly shifts. Jacob de Zoet is put on hold, so to say, and we now follow his Japanese friend Orito, a disgraced midwife who's locked up in a mountain monastery. Here the plot takes a sharp turn and starts building up steam. Orito has to be freed and, what's more, English invaders threaten to capture Dejima from the Dutch. Once you reach this second part it's almost one rush to the end. Needless to say this makes for an exciting read.
What doesn't this book have? There's love, friendship, betrayal, war and corruption where two opposite cultures interact and clash. Personally I loved reading about such an obscure but highly interesting part of Dutch history (written by an Englishman!) and especially enjoyed some of the colonial battle scenes between the Dutch and the English (then again, I'm a sucker for war scenes). The nice thing is, however, that another reader might very well care more for Orito's predicaments in the monastery or her and Jacob's Japanese friend who tries everyting to get to her. In other words, there's something for everybody in this book, that's what I strongly believe.
I realize I've used quite a few words to come to this conclusion, but I hope this clarifies my decision somewhat to name this website after Jacob de Zoet and why I go on about this book so much. I'm almost scared to read more by David Mitchell now. Although with a movie of his preceding book Cloud atlas in the cinemas I should certainly like to try.

21 November 2012

Sceptre, 2010

Comments (4)

Although unlucky to get ill I was lucky to have this book. I'd already read about 1/3 of it, but now I suddenly had lots of time to kill. All of a sudden I was able to finish it in one go. I suppose The song of Achilles falls in the 'good read' category, maybe it's even a comfort book. It tells a well-known story from Homer's Iliad: the friendship between Achilles and Patroclus. But where Homer uses Patroclus as a foil to unleash the wrath of Achilles (i.e. he's a rather minor character), Miller makes Patroclus the narrator and focus of her novel. Using Homer as a base she weaves a whole story around the two boys' friendship (there's a few homo-erotic undertones as well), until their inevitable downfall before Troy. There's a lot to tell so Miller keeps the pace high. She certainly doesn't use very literary writing, but I like what she does. She sticks to the myths and adds just enough to make it her own story.

I enjoyed being in this classical world again, a world I mostly left behind me after finishing high school. (Incidentally, already knowing most of the names and plotlines from before and during the Trojan war is, I wouldn't say a must, but definitely an advantage). I spent the rest of the day looking up classic Greek playwrights like Sophocles, Aeschylos and Euripides, besides looking at that nice series The Odyssey from 1997. It's always nice when a book triggers you like that, so well done Madeline Miller. And thanks to my collegue who borrowed me her son's copy of The song of Achilles, after I'd recommended it to him.

12 November 2012

Bloomsbury, 2012
Originally published 2011


Na Stefan Brijs, Pat Barker en Koen Koch moest dit de climax worden van mijn korte hausse aan WO I boeken. En dat werd het ook. Het is misschien wel het bekendste WO I boek dat ooit is geschreven en terecht ook, denk ik. Eigenlijk niks dan lof: gruwelijke scènes en kinderlijke frivoliteit achter het front wisselen elkaar haast willekeurig af, met daartussenin veel bespiegelingen over het hoe en waarom van dat alles. Dit werkt veel beter dan alleen maar die gruwelijkheden achter elkaar te zetten. Zo blijft het verrassend en schokkend wanneer er weer een bekende sneuvelt, hoewel dit van tevoren allang vaststond. Ik had ook een veel dikker boek verwacht, maar het was slechts 200 bladzijden; perfecte lengte wat mij betreft.
Het zet me wel tot denken dat ik ook een bepaalde manier erg kan genieten van oorlogsboeken. Net als bij Matterhorn moest ik bij dit boek soms huiveren van alle nutteloosheid, maar óók om het hoge actie-gehalte eraan. Volgens mij hetzelfde gevoel al dat wat thrillerlezers zoeken. Het bizarre is dat Remarque zoiets totaal niet voor ogen moet hebben gehad. Dat ik Remarque's anti-oorlog boodschap toch inzie lijkt me wél weer goed, maar ik moet ook toegeven dat ik al weer aan een volgend oorlogsboek denk (bijv. The yellow birds van Kevin Powers).
NB. Ik heb dit boek gelezen in de oude versie van mijn vader, wat de oorspronkelijke vertaling uit 1929 bleek te zijn. Heb nog aan de nieuwe vertaling van eind jaren '80 gedacht, maar vond dit juist wel geschikt. En het feit dat mijn vader deze editie al een paar maal vóór mij had gelezen gaf het ook wat extra waarde.

31 Oktober 2012

Erven J. Bijleveld, 1982
Oorspronkelijke titel Im Westen nichts Neues, 1929
Vertaald door Annie Salomons


Na twee Eerste Wereldoorlog romans wilde ik ook wel wat informatiefs hierover lezen. Op zich kende ik het hele loopgraven-gebeuren wel, maar dan alleen de grote lijnen. Daarom leek dit boek van Koch me ideaal; in slechts 400 bladzijden de hele geschiedenis van de 1e WO. Na de 1000 pagina's van Antony Beevor over de 2e WO wel voldoende. Helaas bleek Beevor beter te zijn. Misschien is de 2e WO ook boeiender, want dynamischer en globaler, terwijl de 1e WO juist statisch en eindeloos herhalend was. Maar ook vrees ik dat Beevor gewoon beter schrijft dan Koen Koch. Koch werkt chronologisch en zakelijk, waardoor de informatie goed overkomt maar het soms ook saai is. Beevor schrijft pakkender en heeft meer oog voor het treffende detail. Hoe dan ook, het is goed ook hierover wat meer te weten, dat werkt uiteindelijk ook weer enthousiasmerend richting andere boeken. Ik heb nu ook Remarque's Van het westelijk front geen nieuws klaarliggen.

19 Oktober 2012

Ambo | Manteau, 2012
Oorspronkelijk verschenen 2010


I have a clear memory of sitting for hours in Atlanta airport, waiting for a flight to take me back home after my first visit to the US. I was reading Pat Barker's Regeneration, a copy of which I bought in a second-hand bookshop in New Orleans. This is now eight years ago, but I still know I liked the book. Not perfect waiting room material: it's full of heavy scenes that require a moment to get your breath back, afterwards. Although I remember some of the most vivid scenes (a guy crash-landing on a decaying corpse because of an exploding shell, upon which the corpse explodes all over him!) and the breathless feeling I read them with, I lost huge parts of book as well. And so it was good to re-read Regeneration. Again on the way back to Holland, marking the end of our Romanian journey. My New Orleans copy I lost years ago, a friend of J.'s asking to borrow it and never giving it back. This one came from Tîrgu Mureș, from another second-hand bookshop. I'm glad I bought and read it again. It's a rich book, emotional and detailed, ideal for a re-read. Maybe I should complete the Regeneration-trilogy this time. Part one I know pretty well by now.

8 October 2012

Penguin books, 1992
Originally published 1991


Gelukkig hadden we nog een tweede Stefan Brijs meegenomen op reis, want De Engelenmaker smaakte naar meer. Post voor mevrouw Bromley vond ik beter, hoewel dat misschien ook kwam doordat ik dit keer wel aan één stuk door kon lezen. (Ik had het in twee dagen uit. Het weer buiten was toch even niet zo boeiend.) Maar ook omdat de personages in dit boek meer tot leven komen, me meer aanspreken. De hoofdpersoon in De Engelenmaker is van het type gekke dokter ('mad scientist' klinkt misschien beter). Beslist intrigerend, maar zo iemand blijft toch meer op afstand. De hoofdpersoon in Bromley is jong, belezen en begint aan een studie Engels. Om persoonlijke redenen heb ik daar iets meer mee. De andere personages zijn ook goed uitgewerkt en doordat ze allemaal het begin en het verloop van de Eerste Wereldoorlog meemaken (wat natuurlijk een zeer interessante tijd is) leest het vlot. Eigenlijk weet je al zo'n beetje wat er gaat gebeuren. Mensen gaan in een oorlog meevechten en geheid gaan er een paar dood. Bekend verhaal. Maar ik zat toch steeds op het puntje van mijn stoel. De tweede helft, die aan het front speelt, pakte me zeer. Dusdanig, dat ik thuis meteen Een kleine geschiedenis van een grote oorlog van Koen Koch heb gekocht. Ik wil nog wel wat meer over deze oorlog lezen.

21 September 2012


L. had been nagging me for some time to read this and, I have to say, she was right. I'm happy I took the time to read it because it's quite a brilliant novel. A perfect follow-up after The Shadow of the sun with its Africa context. I especially liked the 'novel' aspect of Adichie's book. She really uses all facets that the novel offers and makes something unique and refreshing out of it. Multiple characters, each with their own storyline, that converge during the book. Perfect switching back and forth in time, between the time before the Nigerian civil war and during it. I also like the way you read a personal story that incorporates a bigger (and truthful) story. Normally I'm a bit wary of big novels (440 pages this) but I have to say that it's also a plus if a writer takes her time to develop characters and plot and gives you a book that you can live in for a while (for lack of a better metaphor). Maybe I should get over my fear of big novels. After all, it's better to read one good book, instead of two bad ones. Anyway, I think I'd like to check out Adichie's most recent book of stories too, The Thing around her neck. I like her.

19 August 2012


reading now