Jose Saramago - Bovenlicht

Heb je ook de neiging om, als de buren foute muziek draaien, je eigen muziek harder te zetten? Als je het geruzie van de benedenburen woord voor woord kunt horen stiekem te blijven luisteren in het trapgat? Als er ’s avonds laat een auto voor de deur stopt even van achter de gordijnen te gluren of het weer de wat oudere man is die de buurvrouw op de eerste verdieping elke week ontvangt om deze tijd?
Zomaar een gebouw in Lissabon, een zestal huishoudens rondom één trap. Allemaal proberen ze het beste van hun leven te maken. Dat die levens niet heel bijzonder zijn weten ze zelf ook wel, maar in ieder geval doen ze het iets beter dan hun buren. Over die buren hebben ze zo hun eigen ideeën en dat diezelfde buren er op hun beurt het fijne van denken deert ze niet.

In Bovenlicht, een roman die José Saramago schreef toen hij 30 was en die pas na zijn dood is herontdekt, maken we één voor één kennis met de bewoners van het gebouw. Het zijn gewone mensen met gewone problemen. De schoenmaker en zijn vrouw zitten zo krap dat ze besluiten om een kostganger in huis te nemen. De Spaanse Carmen werd verliefd op een Portugees, trouwde met hem en kreeg een zoon, maar denkt vol weemoed aan haar thuisland en alle kansen die ze daar heeft laten liggen. De zusjes Adriana en Isaura wonen samen met hun moeder en tante en weten door iedere escudo om te keren elke maand de huur op te hoesten, totdat Isaura zo in vervoering raakt na het lezen van een boek (De non van Denis Diderot, waaruit een aantal bladzijden zijn geciteerd die naar meer smaken) dat haar verhouding met haar zus op zijn kop komt te staan. En dan is er nog de niet meer zo heel jonge Lidia die een confortabel leventje leidt dankzij de gunsten van haar vaste vrijer, maar die bang wordt dat hij na enkele jaren uitgekeken op haar raakt.

Saramago beschrijft dit alles met veel inlevingsvermogen en zonder te oordelen. Zijn personages doen hun best, om rond te komen, vol te houden in uitgebluste of mislukte huwelijken, de positieve dingen te blijven zien in levens die dat soms amper bieden. Je leert ze één voor één kennen en allen worden je sympathiek. Hun gedrag kan soms vreemd zijn, maar doordat Saramago je een kijkje geeft in hun hoofd begrijp je het wel.
Er gebeurt niet zo gek veel in Bovenlicht en dat is ook niet erg. Saramago weet van het gebouw en zijn bewoners unieke wezens te maken die je graag beter leert kennen. Hoewel het leven zoals dat door de schrijver beschreven wordt zeker niet rooskleurig is, zitten er zo nu en dan toch enige lichtpuntjes tussen die de mensen de moed geven om door te gaan. Een mooie eerste kennismaking met Saramago voor mij. Het boek is geen meesterwerk, maar je voelt wel de hand van een schrijver die enkele meesterwerken in zich heeft.

4 December 2013

Meulenhoff, 2013
Oorspronkelijke titel Claraboia, 2011
Vertaald uit het Portugees door Maartje de Kort





Comments

Comment
Your name/nickname
Your website url
Email
content_comment_captcha
This is a required field
 

reading now


Categories